Mayıs 2017
HAZIRLIK
Mayıs ayında iskele kurulana dek 2 kat sıva raspaları yapıldı. 3 metre yüksekliğe kadar, çekiç ve murç yardımı ile kaba sıvaları döküldü. Bistüri yardımıyla 7 kat boya katmanı temizlendi. Macun tabakasına gelindiğinde altındaki renklerin zarar görmemesi için, ince raspa bilinçli olarak sonraya bırakıldı. Mayıs ayı itibari ile iskele kurularak duvarın üst kısımlarındaki sıva ve boya raspalarına geçildi.
İlk araştırma raspası 15.12.2016 tarihinde yapıldı. Şubat 2017 iş başı.
10 Mayıs Carş.
Bugün sol duvarda araştırma raspası yapmaya başladım. Zira ön yüzeyde iskele olmadan çalışabileceğim yer kalmadı. Sol duvar tıpkı ön cephenin sol köşeleri gibi çok sorunlu, nem, rutubet, çimento.
12 Mayıs Cuma
12 Mayıs Cuma günü içime sinen güvenli bir iskelem oldu. Öncesinde ölçülendirilip atölyede kesilip biçildi, yerinde monte edildi. 19 Mayıs Cuma günü brandalar ile sarıldı. Sol apsisin üzerinden başlayarak artık üst katta çalışıyorum. Soldan başladım çünkü burası rutubetli zor kısım.
26 Mayıs Cuma
Sol Apsis üzerindeki tüm sıva ve boya katmanları söküldü. Buralar en eski ve orijinal katmanlar. Renklerin dokusu da ışığı da başka diyarlardan. Üzerleri yağlı bir macunla kapatılmış. Rutubeti önlemek maksadıyla. Fresklere zarar vermeden onu temizlemesi çok zahmetli idi.
Bu kısımda güzel haber eski elektrik kablolarının duvarın içinden geçiyor oluşu. Kötü haber ise 2m2 bir alanda motifin rutubet yüzünden kabardığı için dökülmüş olması. Motifleri dökülen bu yüzey altında hiçbir desen çıkmasa da yine de üzerindeki 2 kat boya tabakasından temizlendi.
Çok dikkatli bir şekilde orta büyük ana apsis üzerinde çalışmaktayım. Kullandığım sadece bistüri ve su. Akşam iş yerini topladım ve gece Ayvalık’a doğru yola çıktım.
Mayıs 2017 – GENEL DURUM
Üst üste Boya, Astar, Macun, tekrar boya yapıldığı için, duvar nefes alıp verememiş ve nem içeride kalmış. Yer yer boyaları kaldırmış. Yağlı Boya katmanlarını şişirmiş. En alt tabakadaki fresko desenleri içeride hapis kalan nem çürütüp eritmiş. Yağlı macunu bu en eski katman üzerinden temizleyerek freskleri gün yüzüne çıkartmak çok zordu.
Vakti zamanında sıva yaparlarken kendi döktükleri 2m2 alan dışında ben hiçbir freski kaybetmedim. Ayrıca onların yaptığı sıvayı da çimento bazlı olduğu için kaldıracağım. Kendim fresk sıvalarını yeniden yapıp eksik desenleri tamamlayacağım.
Boya ve Macun Raspası – MEKANİK YÖNTEM
Eldiven, Ispatula, Bistüri, Fırça, Keski, Murç, Çekiç, Sıcak Hava Makinası, Kağıt Havlu, Pamuk, Saf Su ( Ayazma Suyu )
SOL APSİS İstinat Duvarından Su Almış.
Haziran 2017
01-05 Haziran
Midilli. Rigani topladım. Kitaplarımı topladım. Koliledim. Ayvalık’a geçtim. 05 Haziran Ayvalık. Zeytinlikler arasında küçük bir şapel gezdim. Bisikletimi aldım. İstanbul’a doğru yola çıktım.
08 Haziran Perşembe
Vefa. Kilise kalabalıktı. Branda olduğu için çalışırken kimse beni görmüyor ve rahatsız olmuyor. Rahatsız da etmiyor. Ana apsis kenarlarında macun raspasıyla uğraşıyorum. Bu kısımlarda macun ile desen arasında ne hava ne su geçiyor. Birbirine zamk gibi yapışık. Sıcak hava üfleme makinası ile çalışırsam sadece macunu değil desenleri de kaldırıyor. Bu yüzden sabırla neşter kullanmaktan başka çare kalmıyor.
09 Haziran Cuma
Duvar yakından bakıldığında sanki bu uğraşa değmezmiş gibi görünüyor ama göz bütüne baktığı için resim tamamlanıyor. O yüzden sabırla macunu temizlemeye uğraşıyorum.
En üst 2 katman Boya. Altı macun. Sağ.
Altında 2 katman çeşitli dönemlere ait (Yeşil ve Mavi) desenler. Biz bunları da kaldırdık. ( Sadece Apsisler etrafında bu iş yapılmış. Duvar yüzeylerinde bu katmanlar yok. Apsis etraflarını dönen bordürler daha şişkin görünüyordu bu sebeple. )
En son kalafatlı macun (Sarı sol kısımda görülen) altında orijinal desenlerimiz. Gizlenen çiçekler. Gül goncaları.
12-16 Haziran
Tüm hafta Ana Apsis üzerindeki macunlar ile uğraşıp desenin birden bire kesildiği yere kadar geldim. ( Sol Apsis ile Ana Apsis arasında) Ana Apsis üzerindeki buat kapağı etrafını dikkatlice açtım. Burada karşıma farklı dönemlerde yapılmış tamiratlar, boyalar, yerleştirilen bir lamba ve haç düzenekleri çıktı.
19 Haziran P.tesi
Benim duvarda hareketlerim hep bir adım ileri bir adım geri. Ve tekrar ileriye şeklinde. Önce sıvayı söküyorum. Sonra bir adım geri gelip boyaları sökmeye başlıyorum. Boyaları sökünce tekrar geriye dönüp bu sefer ince raspa olarak macunu sıyırıyorum.
Geçtiğimiz hafta alttaki buat kapağını kaldırmıştım. Bu hafta başı da üstteki buatın etrafını açtım. Ana bağlantı yeri burası. Bu kısımdan 20cm altına bir hat çekilmiş sonra. Bu işlem ana apsisin kalbine bir bıçak saplamaktan farksız.
Kemerde çatlaklar oluşmasına sebebiyet vermiş, bordür desenlerini yok etmek dışında.
Freskin yüzeyi ana buata kavisli bir bitiş yapıyor.
Altta görülen elektrik hattı tam bir facia. Tamamen Kaldırılıp Desenin eksik kısımları tamamlanacak.
21 Haziran Salı
Ana Bordürün Sağ tarafına geçtim. Buat etrafında çok tahribat var ama şuan hiç müdahale etmeden sağına geçip desenlerin ve bordürün nerede bitip nerede başladığını iyice görmek istiyorum. Gri, soba boyası gibi metalik parlak bir renk var üst buat üzerinde. Onun tam formunu ortaya çıkarmaya çalışıyorum ki ne sebeple sürüldüğünü anlayabileyim.
28 Haziran Çarşamba
İlk Başladığım yere geri döndüm. Sağ Apsis üzerinden sıvaları dökerek Sol Tarafa geçmiştim.
Soldan, Boya ve Macunları temizleyerek tekrar Sağ tarafa, başladığım yere gelmiş oldum. Burada desenler Sol Üstler gibi dökülmemiş. Ama hiç iyi durumda da değiller. Yine de ne varsa ortaya çıkartmak istiyorum çünkü ne kadar ince hasarları da olsa göz bu geniş alana uzaktan baktığında bütünü görebilecektir.
Haziran 2017 – GENEL RAPOR
Boya ve Macun Raspası – MEKANİK YÖNTEM / EL İLE
Eldiven, Ispatula, Bistüri, Saf Su, Fırça.
Sıva altındaki astar ve boyalar söküldü. Duvarın Sol Yarısı Macundan tamamen temizlendi. Diğer Sağ Yarısı boyalarından temizlendi. Macunları kaldı. En hasarlı tabaka duvarda bu üst kısımlardı. Bir karış yerde ilerlemek saatlerimi alıyordu. Her zaman işin görünmeyen zahmeti, alt yapısı önemlidir görünenden ziyade. Bu işler bitince başlayacağım dolgu & tamir işlemleri için malzeme araştırmaları yapıyorum.
Temmuz 2017
03 Temmuz P.tesi
Sağ köşeye başladım. İlk başladığım yere geri döndüm. Resmin üzerindeki macun etle tırnak gibi olmuş.
06 Temmuz Perşembe
Sağ köşede boya sökümü bitmek üzere. Biraz ince raspa denedim. Alttaki resmin son kertede nasıl olduğunu görebilmek için. Kolumun dinlenmesi demek oluyor ince raspa. Çünkü son kat boyayı sökmek kolumu bir hayli yoruyor.
10 Temmuz P.tesi
Artık akşam 9 vapuruyla dönüyorum.
12 Temmuz Çarşamba
Mayıs ayı raporunda söz ettiğim İtalyan markanın ürünlerini görebilmem için ofislerini açtılar sağ olsunlar ama bu markanın üzerinde çimento ibaresi gördüm. Firma sahibine sorduğumda çimento takviyeli olduğunu söyledi. Bağdaşmayacağı için almadım. Benim çok daha ince ve su bazlı ve kesinlikle çimento içermeyen bir malzemeye ihtiyacım var. İstanbul taşı olarak da bilinen küfeki tozu kullacağım sanırım. Bu taşın toz halini kullandım daha evvel. %99 su emici. Su emdikçe taşlaşıyor. Hiç çimentosuz. Bu sıvaların tarih oluşu yüzünden rutubetli evlerde oturuyoruz bugün.
Milimetrik tamirlerde ise Alman su bazlı macun hassas çalışmaya elverişli olacaktır.
13 Temmuz Perşembe
Desenlerin birebir ölçülerini aldım şeffaf kağıtlar üzerine oranları tutması için geniş bir alandan 5-6 motif birden sağa sola yukarıya aşağıya doğru orantı ve açılarda. Ayrıca apsislerin etrafındaki motifler de bütün halde kopyalandılar, arşivlendiler.
15 Temmuz C.tesi
Artık sağ üst köşede boya da macun da kalmadı. Ana apsis bordüründeki macunların ince raspasına nihayet başladım, artık üzerlerine hiçbir şey yukarıdan dökülmeyeceği için.
17 Temmuz P.tesi
Sol duvarda boya raspasını tamamlamak üzere bir heykeltraş yardıma geldi.
19 Temmuz Çarşamba
BOYA RASPASI TAMAMEN BİTTİ. HIZLA 9 VAPURUNA YETİŞTİM
20 Temmuz Perşembe
7 İLE GİTMEMİ RİCA ETTİ ZANGOÇ 7.40 İLE DÖNDÜM. SOL DUVARDA ARKADAŞ DUVARIN YARISINA GELDİ. KANALLARDAKİ KABLOLAR SÖKÜLDÜ. ELEKTRİK KESİLDİ.
21 Temmuz Cuma
MALZEMELERİ KİLİSEYE GETİRDİM. Kablo Kanallarını Horosan Harcı ile doldurdum.
HOROSAN HARCI KULLANMAMIN SEBEBİ: ÇÜNKÜ KABLO KANALLARI DERİN. HİLTİ İLE AÇILMIŞLAR. DOLAYISIYLA YIĞMA DUVARLAR TUĞLALARINA KADAR KIRILMIŞ , DUVAR YARA ALMIŞ DURUMDA. BENİM AYNI MALZEME İLE, TUĞLA İLE BİRLİKTE ÇALIŞACAK BİR MALZEME KULLANMAM GEREKİYORDU. O YÜZDEN SIRF BU İŞ İÇİN ÜRETİŞMİŞ HAZIR HOROSAN HARCI KULLANDIM. ÇİMENTO BAZLI HARÇLAR ATEŞ TUĞLA İLE KESİNLİKLE BİRLİKTE ÇALIŞMAZLAR. ZAMANLA ÇİMENTO HARCI ATEŞ TUĞLALAR BIRAKIR. HOROSAN HARCINI HAZIR ALDIM ÇÜNKÜ ORJİNAL HOROSAN HARCINI YAPMAK BAYAĞI ZAHMETLİ BİR İŞ. DAHA EVVEL BARCELONA’DAN FENER’E GELMİŞ EKİP İLE BİRLİKTE YAPMIŞTIK. İÇERİSİNE KITIK, SÖNDÜRÜLMÜŞ KİREÇ KATIYORUZ. ÇOK ZAMAN VE EMEK İSTİYOR. BENİM ZAMANIM DA DAR. ÜSTELİK O ZAMANLAR HAZIRI YOKTU ŞİMDİ BİR FİRMA ÇIKARIYOR
Kablo Kanalları Tamirleri
Kablo kanalları. Elektrik kabloları çıkartıldı. Çok derin bir yara duvarda
Horosan harcı ile ilk kat dolduruldu ve kurumaya bırakıldı.
24 Temmuz P.tesi
Bazı malzemeleri geri götürdüm. İlave bazı malzemeler aldım. İsmail kilisenin içini toparladı temizledi. Harç artıklarını.
ALDIĞIM MALZEME: Mikronize küfeki tozu.
Mikronize küfekiyi hidrolik doğal kireç ile karıştırarak (bağlayıcı olarak) küfeki harcı yapacağım.
25 Temmuz Salı
Küfeki sıvası yapmaya başladım.
Neden Küfeki Sıvası: Çünkü çimentonun ömrü max 50*100 yıl ise küfekinin 2 bin-2.500 yıl. Sinan’ın bütün eserlerinde kullandığı malzeme. Dünyada İstanbul taşı olarak biliniyor. Su emiciliği %98 neredeyse %100. Su yedikçe taşlaşıyor. Mevcut yapının harcı da küfeki dolayısıyla birlikte çalışacaklar.
26 Temmuz Çarşamba
Kanalların derin yerlerine 2.kat Horosan harcı ile doldurdum. Üzerine gelecek Küfeki sıvası için bir kaç cm yer bırakarak. Duvarların damarlarına kan taşıyan bu işlem ile kırılan tuğlalar bütünlenmiş oldular.
28 Temmuz Perşembe
Tamamen boyası dökülmüş yan duvara komple küfeki sıvası çektirdim. Lakin usta söylediğim gibi ince çekemedi. Kuruduktan sonra bir daha bakacağım. Bu malzemeyi kullanmasını öğretmek çok zor ustalara. Çimento ya da diğer kimyasallara alışmışlar. Oysa bu sıvayı bir kere duvarın üzerine sürdüğün anda ikinci kez mala ile üzerinden geçme gibi bir şansın yok. Anında kuruyor. Islatarak uygulamak gerekiyor ki işlenebilsin ve tek seferde.
Usta her ne kadar işini iyi yapmaya uğraşsa da benim istediğim pek olmadı.
Sol Apsis
Beyaz Sıvalar: Mikronize Küfeki
Kırmızı kablo Kanalları: Horosan dolgu
Temmuz 2017 – ONARIM
Onarım – Doğal harçlar ile
Eldiven, Ispatula, Bistüri, Malalar (Midilli’den aldığım), Horosan tozu. Mikronize Küfeki tozu.
Sağ üst köşelerde boya raspaları tamamlandı. Macunlarından temizlendi. Tüm kablo kanallarındaki borular kaldırıldı. Kanallar tozlarından arındırıldı. Horosan harcı ile dolduruldu. Ardından kurumaya bırakıldı.
Sol üst köşeler ve apsis etrafında rutubet yüzünden dökülen yerler küfeki ile sıvanarak yüzey zemini sağlamlaştırıldı. ( Desen altı)
Ağustos 2017
Bezemelerin İhyası
( Sol Apsis ve Üstleri)
Kilise Genel Temizlik
Tamir, Boya
Ağustos 2017 – Bezemelerin İhyası
Onarım – Doğal harçlar ile
Eldiven, Ispatula, Bistüri, Su bazlı Alman Macunu
Desen altı yüzey hazırlıkları tamamlandı.
Ayrıca tüm kilise tavan ve duvarların tamirleri yapılarak boyandı.
Eylül 2017
04 Eylül P.tesi
Ana büyük apsis etrafındaki deseni örten eski kalafatlı macunları temizliyorum. Desenlerin duvarın üst kısımlarında çalışırken dökülen tozdan zarar görmemesi için en sona bıraktığım işlemdi bu.
08 Eylül Cuma
Bu hafta irili ufaklı bütün delikleri macun ile doldurup yüzeylerin ihyasıyla uğraştım. Sarı renkler yeni yüzey macunları. Üst sol.
Sarı renkler yeni yüzey dolgu macunları. Üst sağ. Artık üst kısımlarda tamir işlerim bittiği için aşağıdaki apsislerin bordürlerinin ince macun raspalarına başlayabileceğim.
12 Eylül Salı
Sağ apsis üzerinde yukarıdan gelen tozlar yüzünden desenler zarar görmesin diye sonraya bıraktığım ince raspayı tamamladım ve tüm motifi görmek doğum günü hediyem oldu.
Sol köşedeki koyu mavi zemin üzerindeki sarı dikdörtgen ve sağ bordürdeki gonca üzerindeki küçük sarı dikdörtgen, makine ile daha evvel açılan, desenin altına inen yaralar.
Eğer bu kişiler tarafından kilise restore edilseydi tüm desenler bu görülen tahribatlar gibi yok olacaktı.
Üstelik bu yok oluşa en az 3 misli daha fazla ödeme yapılacaktı.
Üstüne de teşekkür edilecekti.
12 Eylül Salı
Ana apsis üzerinde bir is tabakası var. Bir zamanlar yanan kandil yüzünden olmalı. Oksijenli su ile temizlendi.
15 Eylül Cuma
Desenlerin kalıplarını hazırlamaya başladım atölyede. Bugüne dek hazırladıklarımın hepsini attım, hiçbiri istediğim gibi değillerdi. Yeni kalıplara ama tüm bu istemediklerimle ulaştım. 18 Eylülde tamamladım. 19 Eylül Salı günü çalışmadım sadece duvarın karşısına geçip bütünü seyrettim. 20 Eylül Sol apsis üzerinde eksik motifleri tamamlamaya başladım.
Eylül 2017 – Bezemelerin Eksiklerinin Tamamlanması
Kalem İşleri – Eksik Motifleri Tamamlama
Fırçalar, Akrilik boyalar, nakış alet edevatları kalıplar vs.
İnce raspa macun temizlikleri tamamlandı. Doğru renkleri analiz etme ve boyama işlemlerine geçildi.
Bir miktar is ve küf temizliği yapıldı. Ieron klise olduğundan 24 saat kandil yanması gerek vakti zamanında olduğu gibi. Sıva içerisinde kalan kesilmiş kandil demirlerine kaynak yaptırıp uzatarak yeniden kandil asmaya çalışacağım. Büyük tablo 6 kişinin yardımıyla taşınıp kapı üzerine asıldı, demir hazne içine yerleştirilerek.
Ekim 2017
02 Ekim P.tesi
Sol Apsisi tamamlayarak bu hafta alt kat yüzeyini bitirmeyi planlıyorum. Bu da şu demek; Sol köşede 6, Sağ köşede son 2 çiçek motifinin çizilip tamamlanması ve Siyah, Turkuaz piramitlerle çemberin tamamlanması demek.
06 Ekim Cuma
Sol Apsisin tüm kurgusu tamamlandı. orantılı bir şekilde çember tamamlandı, dönüldü. İkinci çiçek motifinin 3 yapraklı olduğunu zemindeki kalıntılardan fark ediyordum ama nedenini anlamıyordum.
Normalde bütün motifler 2 yapraklı. Sonra bunun orantı yüzünden olduğunu anladım. Yoksa en sonuncu motif tam bir bitiş salamıyordu. O bölümde iki kere çizim işlemi yaptım bu yüzden.
Sol Apsis
SOL APSİSİN TÜM KURGUSU TAMAMLANDI.
9 Ekim P.tesi
Bu hafta da sağ apsisin ince temizliği, eksik hasarlı kısımların boyanması, kablo üzerlerinin motifler ile kapatılması, boyanması ile geçti.
Bu hafta Peder Nikolaos Bey gelip benimle çok faydalı fikirlerini paylaştı. Kendi boyama tekniğini gösterdi.
Apsis içlerindeki desenleri yapan üstadın tekniğinden bahsetti.
Sağ Apsis ve Üzeri
–
Apsislerin son kat macunlarının çok pürüzsüz olduklarından ve bu nedenle de pek hoşuna gitmediğini söyledi.
Lakin ince raspa sonucu ortaya çıkan çiçek motifleri o kadar parlak ve belirgin ki ben de aynı şekilde tamamlamayı doğru buluyorum, eskitme yapmadan.
16 – 20 EKİM
13 Ekim Cuma
Bizim duvarımızda 2 farklı zemin var. Apsisler etrafında son derece pürüzsüz kalafatlı macun üzerine yapılmış desenler, apsisler dışındaki yüzeyler ise sıvalı zemin. Bu sayede apsisler bir adım önde apsis dışındaki yüzeyler ise bir adım geride izlenimi vererek boşluk duygusu yaratıyor. İçlerindeki Hz. Meryem ve meleklerin figürlerini öne çıkartıyor bu derinlik.
MACUNLARIN ÜZERLERİNİ BOYUYORUM. BURALARDA İŞTE ESKİTME TEKNİĞİNİ KULLANIYORUZ. ESKİ VE YENİ ARASINDA BİR FARK OLSUN İSTEMİYORUM.
23 EKİM P.TESİ – 27 EKİM CUMA
BU HAFTA ÜST DUVARDA EKSİK OLAN MOTİFİN TAMAMI ÇİZİLDİ BOYANDI. SOL VE SAĞDAKİ BOŞLULAR TAMAMLANDI. VE EN ÜST KADRAJ DÖNÜLDÜ.
YENİ EKLENTİLERİN İLK KAT RENKLERİ VURULDU. BURALARDA AMAÇ HEM DESENİ ORANTILI DENGELİ AKSLARINDA YERLEŞTİRMEK HEM DE RENKLERİ DOĞRU BELİRLEMEK. VE TÜM ÇİZİMLER SERBEST EL İLE YAPILDILAR.
Ekim 2017 – Bezemelerin Eksiklerinin Tamamlanması
Bezeme İşleri – Akrilik Boyalar ile.
Fırçalar, Akrilik boyalar, nakış alet edevatları kalıplar vs.
Sağ üst köşede macun üzerleri hemen hemen tamamen örtüldüler. Sağ üst köşedeki eksik tamamlandı.
Ana apsis üzerindeki eksik kısımlar çizilip boyandı. Son katı vurulacak.
Sol üst köşedeki macunların üzerleri boyandı eksik motifler tamamlandı.
Eskitme siyah katılarak yapılmadı. Siyah renk hatta hiç kullanılmadı. Ekseriyetle İstanbul’da siyah renk katılıyor. Bu rengi griye çevirir. 3-4 farklı renk kullanılarak, doğru orantı ile, rengin kendisini yakaalamak hedef alındı.
Tüm duvarın bitişlerini dönen çerçeve tamamlandı. Sağ ve Sol köşelerin nasıl dönüleceğine karar verildi çünkü orijinalinde buralar kayıptılar. Ben de bir sahne perdesini, klasik motifi esas alarak köşeleri döndüm.
Artık tamamen boyanarak bitirilmeye hazır.
KASIM 2017
Kasım 2017 – Final
Haziran 2018
Kolon
Başı
Kilise Ana kapı girişindeki sol kolon başı eksikti. Kalıp alınmadan, el mahareti ile alçı yerinde yontularak yapıldı.
Ardından alçı motif üzeri imitasyon varak ile kaplandı.
Kolon
Tamir
Kilise Ana kapı girişindeki sağ kolon yüzeyinde rutubetten kaynaklı dökülmeler temizlenerek mermer deseni eksikleri tamamlandı.
Kolon Başı Yapılması- Alçıdan
Kolon Yüzeyi Tamir – Su bazlı Akrilik boyalarla- petrol yeşili, su yeşili, kiremit rengi
Fırçalar, Akrilik boyalar, yontucu alet edevatları vs.
Vefa Meryem Ana Kilisemizin, Sol kolon üzerinde kolon başı eksikti. Bu eksiği tamamlamak üzere 29 Haziran 2018 Cuma günü kilisede kolon başı alçıdan, yerinde dökülerek, ve yontma işlemleri de yerinde yapılarak eksik kolon başı tamamlandı. Zımpara işlemlerinin altından boyandı. Ve diğer kolon başları gibi bitkisel motifler üzeri varak ile kaplandı.
Sağ kolon yüzeyinde rutubetten kaynaklı dökülmeler vardı. Dökülen boyalar kazınarak, mermer deseni taklit edilerek yüzey tamirleri ve bakımı yapıldı.
Seyhan Gemici 