
AYIN BİRİ HAKKINDA
İstanbul’un tarihi Vefa semtinde yer alan ve halk arasında “Ayın Biri” Kilisesi olarak bilinen Meryem Ana Kilisesi, günümüzde de yaşayan bir inanç ve ziyaret mekânıdır. Her ayın ilk günü sürdürülen gelenek, ziyaretçileri kilisede bir araya getirmeye devam ediyor.
Seyhan Gemici için Vefa, aynı zamanda okunmayı bekleyen bir yüzeydi; renk, pigment, sıva ve el işçiliğinin üst üste biriktiği katmanlı bir hafıza.
Her yüzey, geçmişin izlerini taşır.
Restorasyon, geriye kalanı dikkatle okumakla başlar.
BOYANIN ALTINDA
İki kat sıva. İki kat macun. Yedi kat boya.
Herhangi bir restorasyon müdahalesine başlamadan önce yüzeyin katmanlarını okumak gerekiyordu.
Katman katman ilerledikçe, üzeri örtülmüş motifler yeniden gün yüzüne çıkmaya başladı.
YÜZEY KONUŞTUĞUNDA
Önce bir çiçek buldum. Sonra onun tek başına bir motif değil, daha büyük bir sistemin parçası olduğunu anladım.
Küçük bir çiçek, araştırmanın ilk ipucuna dönüştü. Yüzey boyunca tekrar eden ritmini izledikçe, daha geniş bir geometrik sistem ortaya çıkmaya başladı. Başlangıçta tekil bir parça gibi görünen motifin, kesintisiz bir düzenin parçası olduğu anlaşıldı.

DUVARI OKUMAK
Duvar, farklı dönemlere ve müdahalelere ait izleri bir arada taşıyordu. Restorasyon, yalnızca mevcut katmanları ortadan kaldırmak değildi. Her katmanın taşıdığı izler ve anlamlar anlaşılmadan, bir sonraki katmana müdahale edilemezdi.
YÜZEYİN YENİDEN OLUŞTURULMASI
Özgün yüzeyin üzeri yeniden kapatılarak kayıplar gizlenemezdi. Derin malzeme kayıpları, Horasan harcı ve Küfeki taşı tozu kullanılarak katmanlar hâlinde tamamlandı. Ardından ince yüzey hazırlığı yapıldı.
Kullanılan malzemeler, duvarın nefes almasına olanak tanıyacak özellikleri nedeniyle tercih edildi.
PARÇADAN SÜREKLİLİĞE
Eksik motifler; doğrudan gözlem, ölçüm ve birebir çizimler yoluyla yeniden oluşturuldu. Mevcut izler, tamamlamalar için referans noktaları oluşturdu. Bir alanda korunmuş olan bordür, başka bir yerdeki eksik motifin yeniden oluşturulmasına rehberlik edebiliyordu.
Amaç, kaybolan unsurları yeniden tasarlamak değil, yüzeyde hâlâ varlığını sürdüren düzenin izinden gitmekti.

PARÇALAR BİR BÜTÜNE DÖNÜŞTÜĞÜNDE
Bordürler, çiçek motifleri ve geometrik formlar, kesintisiz bir kompozisyon oluşturacak şekilde bir araya gelmeye başladı. Başlangıçta birbirinden bağımsız parçalar gibi görünen öğeler, giderek ortak bir ritme kavuştu.
Korunmuş izler, eksik bölümlerin tamamlanmasına rehberlik etti. Böylece bezeme, birbirinden kopuk onarım alanları olarak kalmak yerine, duvar boyunca devamlılığını yeniden kazandı.
Ekim 2017’ye gelindiğinde, duvarın üst kısmındaki eksik motifler tamamlanmış; bordürler, çiçek düzeni ve geometrik bezeme tek bir kompozisyon bütünlüğü içinde bir araya gelmişti.



- Vefa Meryem Ana Kilisesi’nin apsis duvarında, özgün bezemeler yedi kat boya ve iki kat sıva altında gizlenmiş durumdaydı. ↩︎
- Üst üste uygulanmış boya ve macun katmanlarının temizlenmesiyle özgün çiçek motifleri, bordürler ve geometrik bezeme düzeni yeniden ortaya çıkarıldı. ↩︎
- Melek figürünü çevreleyen çiçek motifleri, bordürler ve geometrik bezemenin tamamlanmasıyla duvar yüzeyinin kompozisyon bütünlüğü yeniden sağlandı. ↩︎
MERMERE ÖYKÜNMEK YERİNE
Sekiz sütuna mermer etkisi veren yüzey uygulamaları yapıldı. Amaç, doğal mermeri taklit etmek değil; damarlarının hareketini renk, ritim ve fırça darbeleri aracılığıyla yeniden yorumlamaktı.
Ortaya çıkan yüzey, mermerin bir kopyası değil, onun hareketinden ve doğasından beslenen özgün bir yorumdu.

ALTIN, BİR SÜS DEĞİL; IŞIĞIN EŞİĞİDİR.
Altın varak, yüzeye yalnızca bezeme amacıyla uygulanmadı. Yüzey üzerindeki ışık hareketini yeniden kazandırmak için kullanıldı.
Uygulama, mevcut yüzeyin özgün karakteri ve ton geçişleri izlenerek, ince ve kontrollü katmanlar hâlinde gerçekleştirildi.
Amaç, yeni uygulanan altının yeni görünmesi değil, kompozisyon içindeki ışık dengesinin yeniden kurulmasıydı.
Altın, bir süs değil; ışığın eşiğidir.

YÜZEY BİR BÜTÜNE DÖNÜŞÜRKEN
2018 yılının sonunda, birbirinden kopuk parçalar yeniden kesintisiz bir yüzeyin parçası hâline geldi.
Eksik motifler tamamlandı, geometrik düzen yeniden kuruldu ve sekiz sütuna mermer görünümü kazandırıldı. Sütun başlıklarına altın varak, yalnızca bir bezeme unsuru olarak değil, mekândaki ışığı yeniden görünür kılmanın bir yolu olarak uygulandı.
Çalışma tamamlanmıştı. Ancak yapı, zamanla birlikte varlığını sürdürmeye devam ediyordu.
2017–2018 Restorasyon Sonrası



AYNI DUVARLARA DÖNÜŞ — 2023
Altı yıl sonra aynı duvarlara yeniden döndüm.
Yüzey değişmişti; ancak izler, yaşananları hâlâ anlatıyordu. 2023 yılında gerçekleştirilen inceleme, görünür yüzeyin altında kalan bazı soruları yeniden gündeme getirdi: nem, önceki müdahaleler, malzeme kayıpları ve duvarın nefes alma biçimini sürdürme koşulları.
Yeni çalışma yine gözlemle başladı. Onarılması gerekenleri baştan varsaymak yerine, yüzeyin zaman içinde nasıl değiştiğini ve hangi süreçlerden geçtiğini anlamaya odaklandım.
AYNI İZ. AYNI NEM.
2017 yılında onarılan bazı bölgelerde nemin aynı güzergâhlardan yeniden ilerlediği görüldü. Duvar yalnızca kendi kendine bozulmuyordu; nemin kaynağı hâlâ etkisini sürdürüyordu. Bu yüzeylere yeniden dönmek, yalnızca nelerin değiştiğini değil, hangi sorunların çözümsüz kaldığını da anlamayı gerektiriyordu.

IŞIĞI ONARMAK
Bir yüzeyi boyamakla onu restore etmek aynı şey değildir. Boya rengi değiştirir; restorasyon ise ışığın yüzey üzerindeki hareketini yeniden kazandırmayı amaçlar.

Boya kayıplarının bulunduğu alanlarda, renk ince katmanlar hâlinde uygulandı. Böylece ton, doku ve derinlik çevredeki özgün yüzeyle yeniden bütünleşirken yüzeyin geçmişi örtülmedi.
Meryem
Meryem ve Çocuk İsa tasvirinin çevresinde, sıva kaybına uğramış alanlar özgün yüzeyin kotuna ve dokusuna uyum sağlayacak şekilde, pigmentli bir yüzey hazırlığıyla dikkatle tamamlandı.
Amaç tasviri yeniden boyamak değil, çevresindeki yüzeyi onararak figürün duvarın genel bütünlüğü içindeki yerini korumaktı.




YAŞAYAN BİR MEKÂN
Restorasyon süresince kilise, ibadete açık bir mekân olarak yaşamını sürdürdü. Çalışmalar, ibadet düzeninin doğal akışı içinde yürütüldü. Her kullanımın ardından çalışma alanı toplandı, araç ve gereçler kaldırıldı ve mekân günlük yaşamına geri döndü.
Restorasyon, kilisenin yaşamından ayrı değil, onunla birlikte var olmak zorundaydı.

34 İŞ GÜNÜNDE TAMAMLANDI
Kasım 2023: 6 gün
Aralık 2023: 12 gün
Ocak 2024: 10 gün
Şubat 2024: 6 gün
Toplam: 34 iş günü
BAŞARILI BİR TAMAMLAMA KENDİNİ İLAN ETMEZ.
Restorasyon, yapılan müdahalenin artık kendini göstermeye ihtiyaç duymadığı noktada tamamlanır. Eksik yüzey tamamlanmış, bezeme sürekliliğini yeniden kazanmış, renk çevresindeki dokuyla bütünleşmiş ve dikkatin merkezinde yeniden özgün olan kalmıştır.
Başarılı bir tamamlama kendini ilan etmez.
Çiçek
Restorasyon tamamlandı. Ama bir çiçek motifi benimle kaldı.

Önce bir çiçek buldum.
Sonra onun bir sistem olduğunu anladım.
Şimdi ise o çiçek kendi başına var oluyor.
VEFA ÇİÇEĞİ
İstanbul, Vefa Meryem Ana Kilisesi’nin restore edilen yüzeylerinden doğdu.
İMZALI SINIRLI EDİSYON
Seyhan Gemici tarafından numaralandırılmış ve imzalanmıştır.